در این نشست، دکتر سید هادی ساجدی، مدیر بینالملل دانشگاه باقرالعلوم(ع)، به تبیین دیدگاهها و چالشهای پیشروی دیپلماسی علمی و فرهنگی کشور پرداخت. وی یکی از مهمترین مسائل موجود را فقدان تعریف روشن و مشترک از مفهوم «دیپلماسی علمی» در میان نهادهای داخلی دانست و تأکید کرد: این ابهام مفهومی مانعی جدی در مسیر تدوین راهبردهای منسجم و هماهنگ در حوزه فعالیتهای بینالمللی دانشگاهها به شمار میآید.
دکتر ساجدی در این زمینه پرسشهایی کلیدی را مطرح کرد و گفت: آیا دیپلماسی علمی صرفاً ابزاری در خدمت دیپلماسی عمومی است یا آنکه فعالیتهای علمی خود میتوانند بهعنوان پیشران توسعه دیپلماسی عمومی کشور ایفای نقش کنند؟ به گفته وی، پاسخ روشن به این پرسشها، پیششرط طراحی سیاستهای اثربخش در این حوزه است.
در ادامه نشست، بر ضرورت تعیین «دال مرکزی» و هدف محوری در فعالیتهای بینالمللی دانشگاهها تأکید شد. شرکتکنندگان خاطرنشان کردند که تلاش برای تحقق همزمان همه اهداف، از جمله حضور در مرزهای دانش، توسعه همکاریهای علمی و ارتقای دیپلماسی، ممکن است به پراکندهکاری منجر شود؛ ازاینرو، انتخاب یک اولویت راهبردی و تمرکز بر آن میتواند زمینهساز موفقیت و گسترش سایر اهداف باشد.
یکی دیگر از محورهای مهم مطرحشده در این نشست، ضعف دانشگاههای کشور در نظامهای رتبهبندی و نمایهسازی بینالمللی از جمله Scopus و ISI بود. حاضران با اشاره به ظرفیتهای علمی موجود، بر لزوم برنامهریزی جدیتر برای افزایش حضور مؤثر در مجلات علمی معتبر و بهبود شاخصهای بینالمللی تأکید کردند و این موضوع را از اولویتهای فوری حوزه آموزش عالی کشور دانستند که نیازمند حمایت و توجه ویژه وزارت علوم است.
در راستای تقویت دیپلماسی دانشجویی نیز پیشنهادی مبنی بر فعالسازی «اقتصاد فرهنگی» مطرح شد. بر اساس این پیشنهاد، بخشی از مسئولیت معرفی و جذب دانشجویان بینالمللی به دانشگاهها میتواند بر عهده رایزنان فرهنگی قرار گیرد و آورده مالی حاصل از این فرآیند، بهمنظور ایجاد انگیزه و پایداری ارتباطات، به صندوق توسعه یا فعالیتهای مرتبط با رایزنان بازگردانده شود.
در بخش پایانی نشست، تجربیات موفق دانشگاه باقرالعلوم(ع) در همکاری با سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی مورد توجه و تقدیر قرار گرفت. از جمله این تجارب میتوان به برگزاری اجلاس بینالمللی حقوق بشر شرقی با حضور نمایندگان ۱۶ کشور و همچنین تدوین و راهاندازی رشته «دیپلماسی عمومی و روابط فرهنگی» با حمایت مستقیم این سازمان اشاره کرد؛ اقداماتی که بهعنوان نمونهای موفق از همافزایی میان نهادهای علمی و فرهنگی کشور معرفی شدند.
