✍🏻 دکتر سیدهادی ساجدی | معاون بینالملل دانشگاه باقرالعلوم(ع)
کنشگری بینالمللی و تبدیل شدن به یک قدرت جهانی الزامات مختلفی دارد. زیرساختهای اقتصادی، توانمندی نظامی و توسعه اجتماعی از ملزومات قطعی هر کشوری است که میخواهد در سطح جهانی نقشآفرینی کند. یکی از مهمترین این لوازم یافتن زبان گفتگو با مخاطب جهانی است که در عرصه بینالملل به دیپلماسی عمومی تعبیر میشود. دیپلماسی عمومی شاخهای از دیپلماسی است که دولتها در مواجهه با سایر کشورها، بهجای تمرکز بر دولتهای رقیب، مستقیماً مردم، نخبگان، گروههای مدنی و افکار عمومی کشور هدف را مورد خطاب قرار میدهند تا بر برداشتها و نگرشها تأثیر بگذارند و منافع ملی تأمین شود. این نوع دیپلماسی که زیرمجموعه قدرت نرم است، از طریق جاذبه، اقناع و داستانسرایی هویتمحور عمل میکند.
در خلال جنگ رمضان، یکی از دستاوردهای مهم جمهوری اسلامی موفقیت چشمگیر در دیپلماسی عمومی بود و مسئولان و رهبران جمهوری اسلامی در این جنگ به نوعی بلوغ در چگونگی رساندن پیامهای خود به مخاطب بینالمللی فائق آمدند. این بلوغ را میتوان در سه حوزه بررسی کرد.
نخست، رهبران سیاسی و نظامی که با استفاده از دیپلماسی عمومی توانستند ارتباط مستقیم با مخاطب بینالمللی برقرار کنند. پیامهای انگلیسی شهید لاریجانی، دکتر قالیباف، دکتر عراقچی و برخی فرماندهان نظامی نمونههایی از این موفقیتاند که بهلحاظ زبانی باکیفیت و بهلحاظ محتوایی شامل استفاده از شکافهای جبهه دشمن، طنزهای سیاسی و انتقال مستقیم پیروزیها بوده و حتی سوژه برخی خبرگزاریهای بزرگ شدند.
حوزه دوم، سفارتخانههای ایران است. این ساختارها با توجه به ارتباط نزدیک با فرهنگ و جامعه کشور مقصد، فرصتی کمنظیر برای تأثیرگذاری داشتند. پیامها و پستهای سفارت ایران در تاجیکستان، فیلیپین، آفریقای جنوبی، ارمنستان، انگلستان و دیگر کشورها نمونهای از این دستاورد است. برجستهسازی تناقضهای رهبران کاخ سفید، پاسخ به توهینها، و توجه به نقضهای حقوق بشری از جلوههای این بلوغ بود. از این رو سفارتخانهها باید این توانمندی را حفظ و ارتقا دهند.
حوزه سوم، ساخت انیمیشنهای کوتاه و کلیپهای احساسی به زبانهای بینالمللی بود که بازنشر گستردهای در شبکههای اجتماعی پیدا کرد و حتی مسدودسازی برخی صفحات را در پی داشت. کیفیت و جذابیت این تولیدات پرسشهایی درباره تیم تولید آنها ایجاد کرد و خود به برگ مهمی در دیپلماسی عمومی تبدیل شد.
خلاصه آنکه دستآوردها و پیروزهای جنگ رمضان منحصر به عرصههای نظامی و اقتصادی نیست و پیروزیهای اجتماعی، سیاسی و رسانهای نه تنها باید حفظ، بلکه باید به صورت ساختارمند توسعه و ارتقا یابد. یادمان باشد یک قدرت جهانی در همه ابعاد باید ابزارهای بینالمللی و فراملی داشته باشد.
