پانزدهمین پیش‌نشست علمی دومین همایش بین‌المللی «دین، فرهنگ و فناوری» با محوریت «چالش‌های روش‌شناختی پژوهشگران در کاربست هوش مصنوعی؛ از صحت داده تا اتکاپذیری نتایج» به همت دانشگاه باقرالعلوم(ع) و با همکاری مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی برگزار شد.

در این نشست علمی، صاحب‌نظران با تمرکز بر مسائل بنیادین روش‌شناسی پژوهش در عصر هوش مصنوعی، به بررسی ظرفیت‌ها و چالش‌های به‌کارگیری این فناوری نوین در فرآیندهای علمی و پژوهشی پرداختند و ابعاد مختلف اعتبارسنجی داده‌ها، سوگیری‌های الگوریتمی و میزان اعتمادپذیری نتایج مبتنی بر هوش مصنوعی را مورد واکاوی قرار دادند.

دکتر مهدی فدایی، معاون پژوهش دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در این نشست با تأکید بر ضرورت نگاه نقادانه به ابزارهای هوش مصنوعی در پژوهش‌های علمی، تصریح کرد: استفاده از هوش مصنوعی، اگرچه می‌تواند به تسریع و تسهیل فرآیندهای پژوهشی کمک کند، اما بدون توجه به مبانی روش‌شناختی و کنترل علمی داده‌ها، ممکن است به نتایج غیرقابل اتکا و حتی گمراه‌کننده منجر شود.

در ادامه، دکتر قنبر فتح‌شهبازی، استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع)، با اشاره به مسئله سوگیری در داده‌ها و الگوریتم‌ها، خاطرنشان کرد: بسیاری از چالش‌های پژوهش مبتنی بر هوش مصنوعی، ریشه در کیفیت داده‌های ورودی و پیش‌فرض‌های نهفته در طراحی الگوریتم‌ها دارد و پژوهشگران علوم انسانی و اجتماعی باید نسبت به این لایه‌های پنهان آگاهی روش‌مند داشته باشند.

همچنین آقای محمدمهدی حکیمیان، پژوهشگر مدیریت فرهنگی، با تمرکز بر پیامدهای کاربرد هوش مصنوعی در سیاست‌گذاری و مدیریت فرهنگی، به ضرورت تبیین چارچوب‌های بومی و اخلاق‌محور در استفاده از این فناوری اشاره کرد و تأکید داشت که اتکاپذیری نتایج پژوهشی زمانی معنا پیدا می‌کند که نسبت فناوری با ارزش‌ها، فرهنگ و زمینه اجتماعی به‌درستی فهم و تنظیم شود.

دبیری علمی این نشست را سید عباس موسوی، پژوهشگر هوش مصنوعی و فضای مجازی، بر عهده داشت. وی در جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده، بر لزوم گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای میان متخصصان هوش مصنوعی، علوم انسانی و سیاست‌گذاری علمی تأکید کرد و این پیش‌نشست را گامی مؤثر در جهت تعمیق نگاه انتقادی و روشمند به کاربست هوش مصنوعی در پژوهش‌های علمی دانست.

پانزدهمین پیش‌نشست علمی دومین همایش بین‌المللی «دین، فرهنگ و فناوری» در چارچوب سلسله نشست‌های علمی این همایش برگزار شد و هدف آن، فراهم‌سازی زمینه‌های نظری و روش‌شناختی برای مواجهه فعال و مسئولانه با فناوری‌های نوظهور، به‌ویژه هوش مصنوعی، در عرصه علم، فرهنگ و حکمرانی است.