حجتالاسلام سیدمحمدحسین هاشمیان، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و رئیس میز اسلامیسازی علوم انسانی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه در هماندیشی علمی «از نظریه تا گفتمان؛ یک گام عملی برای علوم انسانی ـ اسلامی» که به مناسبت سالگرد ارتحال علامه مصباح یزدی(ره) در دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد با تأکید بر ضرورت عبور از سطح نظری در جریان اسلامیسازی علوم انسانی، گفت: طرح مسئلهمحوری هشداری جدی به ماست که نشان میدهد این جریان همچنان در مبنا و مبانی دستوپا میزند و کمتر توانسته است در خدمت جامعه و حل مسائل واقعی و مورد نیاز روز قرار گیرد.
وی با اشاره به ضعفهای ساختاری در این حوزه، افزود: حلقه مفقوده اصلی، فقدان نگاه درجه دوم به ساحت مدیریت علوم انسانی است. اگر بخواهیم چرخه تولید تا کاربست علوم انسانی اسلامی را ترسیم کنیم، باید گامهای مشخص و منسجمی برداریم، در حالی که متأسفانه تاکنون نتوانستهایم این چرخه را بهصورت کامل طراحی و عملیاتی کنیم.
رئیس میز اسلامیسازی علوم انسانی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، نخستین گام در این مسیر را «ثبت و ساماندهی دانش تولیدشده» دانست و تصریح کرد: ما هم در انتقال و ترجمه آثار جریانساز علوم انسانی غرب متناسب با چارچوب فکری خود و هم در تولید آثار بومی موفق عمل نکردهایم. برای نمونه، متفکری مانند هابرماس در ایران بسیار شناختهشدهتر از فلاسفه غربی دارای رویکردهای دینی است که این خود نشاندهنده ضعف در سیاستگذاری علمی و ترجمه هدفمند است.
وی با انتقاد از نبود ارتباط مؤثر میان مراکز علمی، اظهار کرد: ما دانشگاهها و پژوهشگاههای متعددی داریم، اما حتی گاهی از آثار یکدیگر مطلع نیستند؛ چه رسد به تعامل علمی میان نهادهای علمی مختلف در شهرهای گوناگون.
حجت الاسلام دکتر هاشمیان عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) همچنین به آشفتگی در ترجمه آثار به زبانهای عربی و انگلیسی اشاره کرد و گفت: نبود نظم و برنامه در این حوزه موجب شده است نهادهای علمیای که ایجاد شدهاند، به باروری و اثربخشی لازم دست پیدا نکنند.
وی گام دوم را «نشر و تبادل دانش» عنوان کرد و افزود: ساختار نشریات علمی ـ پژوهشی ما بهگونهای است که کمتر مورد رجوع جدی قرار میگیرد. باید از خود بپرسیم چقدر آثار یکدیگر را میخوانیم، چقدر کرسیهای نظریهپردازی، آزاداندیشی و گفتوگوی علمی برگزار میشود و این فعالیتها چه میزان اثرگذار است.
رئیس میز اسلامیسازی علوم انسانی دفتر تبلیغات اسلامی، با اشاره به تجربه غرب در این زمینه، خاطرنشان کرد: تجربه کشورهای غربی در ساماندهی شبکههای علمی قابل استفاده است و میتوان از آن برای تقویت ارتباطات علمی و گفتمانسازی بهره برد.
وی مرحله سوم را «تبدیل دانش» دانست و گفت: این مرحله نیازمند توسعه دانشهای میانرشتهای است؛ دانشهایی که بتوانند از مجموعه رشتههای علمی عصارهگیری کنند و این امر بدون گفتوگوی جدی میانرشتهای امکانپذیر نیست.
دکتر هاشمیان در ادامه با اشاره به ضرورت کاربست علوم انسانی اسلامی، تصریح کرد: در حوزههایی مانند اقتصاد اسلامی و بانکداری، تلاشهایی صورت گرفته است، اما تا زمانی که نهادهایی همچون وزارت اقتصاد و بانک مرکزی زمینه اجرای این نظریهها را فراهم نکنند، کاربست واقعی تحقق نخواهد یافت.
وی بر لزوم ارتباط مؤثر میان نهاد علم و نهاد اجرا تأکید کرد و گفت: جای ما در نهادهای اجرایی و حتی نهادهای واسطه خالی است. با وجود اشتیاق و انگیزهای که از سوی جامعه علمی وجود دارد، متأسفانه از طرف این نهادها استقبال و همراهی لازم دیده نمیشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و رئیس میز اسلامیسازی علوم انسانی دفتر تبلیغات اسلامی در پایان اظهار کرد: در ایام بررسی و تدوین بودجه، بارها تأکید میشود که پژوهشگاهها و پژوهشکدهها به نقد بودجه بپردازند، اما عملاً صدایی از کسی شنیده نمیشود و این نشان میدهد که دغدغه پژوهش و نقشآفرینی علمی در تصمیمسازیها آنچنان که باید، جدی گرفته نشده است.
